Makinist Psikoteknik Testi ve Makinist Nasıl Olunur

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde Tren Makinist Yönetmeliği ile Demiryolu Emniyet Kritik Görevler Yönetmeliğinin güncel metinleri ve TCDD Taşımacılık A.Ş. Sağlık ve Psikoteknik Yönergesi esas alınarak ilk kez yayımlandı. Aynı gün merkezimizin makinist raporu düzenlemediği ve bilgi için TCDD Taşımacılık A.Ş. ile görüşülmesi gerektiği eklendi.

Makinistlik, karayolundaki ticari sürücülükle aynı kurallara bağlı değil. Direksiyon yerine cer aracı kullanılıyor, ehliyeti nüfus müdürlüğü değil Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı veriyor, psikoteknik değerlendirme de ayrı bir sistemde yapılıyor. Bu yazıda makinist olmak için hangi belgelerin gerektiğini, demiryolu psikoteknik testinin nerede ve nasıl yapıldığını ve bu mesleğe hangi eğitim yollarının çıktığını anlatıyoruz.

Makinist hangi mevzuata tabi

Ulusal demiryolu ağında tren süren makinistler, 31.12.2016 tarihli ve 29935 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tren Makinist Yönetmeliğine tabidir. Yönetmelik cer aracı kullanabilmek için iki belgeyi birlikte istiyor.

• Tren makinist ehliyeti. Kişinin sağlık, psikoteknik ve mesleki yeterliliğini gösterir. Bakanlık düzenler, 10 yıl geçerlidir. Bugün bu işleri Bakanlık bünyesinde Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü yürütüyor.
• Tren makinist brövesi. Makinistin hangi hatlarda ve hangi araçlarda tren sürebileceğini gösterir. Çalıştığı altyapı ya da tren işletmecisi düzenler.

Aynı gün yayımlanan Demiryolu Emniyet Kritik Görevler Yönetmeliği ise makinist dışındaki emniyet kritik görevleri düzenliyor. Şehir içi raylı toplu taşıma araçlarını sürmek, demiryolu araçlarını sevk etmek, trafiği işaret ve sinyalle yönetmek, çeken ve çekilen araçları birleştirip ayırmak ve hat üstü iş makinelerini kullanmak bu grupta. Bu görevlerde de mesleğe girişte psikoteknik rapor isteniyor.

Makinist ehliyeti için gereken şartlar

Mesleğe ilk kez başlayanlarda aranan şartlar yönetmeliğin 5. maddesinde sayılıyor.

• Başvuru tarihinde 20 yaşını tamamlamış olmak.
• Ek-1’deki sağlık şartlarını gösteren sağlık kurulu raporu. Bu rapor tam teşekküllü devlet hastanelerinden ve devlet üniversitesi hastanelerinden alınır.
• Uyuşturucu ve uyarıcı madde testinden negatif sonuç aldığını gösteren, yetkili laboratuvar raporu.
• Ek-2’ye göre yetkilendirilmiş psikoteknik değerlendirme merkezinden alınan rapor.
• Mesleki yeterlilik. Yetkili belgelendirme kuruluşu varsa MYK Tren Makinisti belgesi; yoksa Bakanlıkça yetkilendirilmiş demiryolu eğitim merkezinde temel eğitim ve son 12 ay içinde girilen yeterlilik sınavından 100 üzerinden en az 70 puan.
• İki biyometrik fotoğraf ve ehliyet ücretinin yatırıldığını gösteren belge.

Ehliyeti almak işin ilk yarısı. Bröve için işletmenin çalışanı olmak, kullanılacak hat ve araçla ilgili eğitimi alıp sınavı geçmek ve işletmenin emniyet yönetim sistemi hakkında eğitim almış olmak gerekiyor. Araç ve güzergâh bilgisi sınavları 5 yılda bir, yeni araç ya da yeni hat devreye girdiğinde ise ayrıca tekrarlanıyor.

Demiryolu psikoteknik değerlendirmesi nerede yapılır

Karayolu sürücülerinin değerlendirmesi, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 79. maddesindeki esaslarla il sağlık müdürlüğünden ruhsatlı merkezlerde yapılıyor. Demiryolunda sistem ayrı. Tren Makinist Yönetmeliğinin Ek-2’si, makinistleri değerlendirecek “demiryolu psikoteknik değerlendirme merkezi” için ayrı bir yetki belgesi öngörüyor. Bu belgeyi Sağlık Bakanlığı veriyor ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bildiriyor. Yönetmeliğe göre yetkili merkezlerin listesini de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yayımlıyor.

Fark yalnızca kâğıt üzerinde değil. Ek-2, test cihazının tren makinistlerine göre hazırlanmış bir norm çalışmasına sahip olmasını, merkezde cihaz kullanım belgesi olan en az iki psikoloğun çalışmasını, test odası için gürültü, ışık ve sıcaklık ölçütlerini ve test anının kamerayla kaydedilmesini istiyor. Merkez mobil hizmet veremiyor, kısaltılmış test formu uygulanamıyor.

Yönetmeliğin ilk hâlindeki geçiş hükmü, merkezler yetkilendirilinceye kadar beş yıl boyunca TCDD, TCDD Taşımacılık A.Ş. ve diğer işletmecilerin kendi mevzuatına göre değerlendirme yapılmasına izin veriyordu. TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin Aralık 2022 tarihli Sağlık ve Psikoteknik Yönergesi de psikoteknik değerlendirme merkezini, bu iki yönetmeliğin şartlarını sağlamış ve Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş merkez olarak tanımlıyor.

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır, ruhsatımız karayolu sürücülerinin psiko-teknik değerlendirmesine yöneliktir. Merkezimiz makinist raporu düzenlemez. Makinist ehliyeti, demiryolu psikoteknik raporu ve hangi merkezin kabul edildiği konusunda TCDD Taşımacılık A.Ş. ya da çalışacağınız demiryolu işletmesiyle görüşün. Bu sayfadaki bilgiler başvurunuzu planlamanız için hazırlandı.

Makinist psikoteknik testinde neler ölçülür

Ek-2’deki test bataryası karayolu testlerine benziyor ama birebir aynı değil. Değerlendirme bilgisayar destekli görsel ve işitsel testlerle yapılıyor ve en az 1 saat sürüyor.

Başarı ölçütü katı. Bataryadaki testlerin tamamından yeterli sonuç almak gerekiyor, birinde bile yetersiz kalan başarısız sayılıyor. Psikolog sonucu raporda “Yeterli” ya da “Yetersiz” olarak yazıyor. Karayolu tarafındaki 12 testi merak ediyorsanız psikoteknik raporunda uygulanan testler yazısına bakabilirsiniz.

Ne sıklıkla yenilenir, sonuç yetersiz çıkarsa ne olur

Makinistlerin değerlendirmesi yaşa bağlı aralıklarla tekrarlanıyor. 45 yaşına kadar 5 yılda bir, 45 ile 55 yaş arasında 3 yılda bir, 55 yaş ve sonrasında 2 yılda bir test yapılıyor. Ehliyetin 10 yıllık geçerliliği de bu raporların zamanında yenilenmesine bağlı. Denetimde süreli belgelerden biri eksik çıkarsa Bakanlık ehliyeti askıya alıyor, şart yeniden sağlanınca askı kalkıyor.

Sonuca itiraz eden makinist, işletmesi tarafından en az 30 gün sonra ikinci değerlendirmeye gönderiliyor. Sonuç yine yetersizse 6 ay süre tanınıyor, bu süre bir kez daha verilebiliyor. İkinci 6 ayın sonunda da yetersiz bulunan kişiye bir daha makinistlik görevi verilmiyor. Bu süreler boyunca makinist olarak çalıştırılamıyor.

Makinist, sağlık ya da psikoteknik durumunun güvenli çalışmaya engel olduğunu düşünürse bunu hemen işletmesine bildirmek zorunda. İşletme de bu durumda onu sağlık kurulu ve psikoteknik değerlendirmeden geçiriyor.

Makinist nasıl olunur, eğitim yolları

Yönetmelikteki ehliyet şartları arasında belirli bir okul yok. Mesleki yeterlilik iki yoldan gösteriliyor. MYK’nin Tren Makinisti (Seviye 4) ulusal yeterliliğinde yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşu varsa bu belge aranıyor, yoksa Bakanlıkça yetkilendirilmiş demiryolu eğitim merkezinde temel eğitim alınıp sınav geçiliyor.

• Ön lisans. Bazı üniversitelerin meslek yüksekokullarında iki yıllık Raylı Sistemler Makinistliği programı var. Programı açan üniversiteler YÖK Atlas’ta listeleniyor.
• Meslek lisesi. Mesleki ve teknik Anadolu liselerindeki Raylı Sistemler Teknolojisi alanında elektrik-elektronik, inşaat, işletme, makine ve mekatronik dalları bulunuyor. Makinist adında bir dal yok, ama makine ve işletme dalları tren hazırlama ve manevra konularını içeriyor.
• İşletme programları. TCDD Taşımacılık A.Ş. kamu kurumlarıyla ortak eğitim programları da yürütüyor. Yönergeye göre bu programlara katılacak adaylar kurstan önce psikoteknik değerlendirmeye alınıyor, sonucu yetersiz olan kursa kabul edilmiyor.

İşe alım ilanlarında öğrenim, yaş ve bölüm şartlarını işletmeler ayrıca belirleyebilir. Başvurmadan önce ilanın şartlarını ve psikoteknik değerlendirmenin nerede yapılacağını mutlaka okuyun.

Karayolu psikoteknik raporu ne zaman işinize yarar

2022’den bu yana Kaynarca’da hizmet veren merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, psikoloğumuz Ceylan DEMİR eşliğinde yapılır ve testler kamera kaydıyla yürütülür. Uygulamada karayolu raporu ile demiryolu raporu ayrı dosyalarda tutulur, biri diğerinin yerine geçmez.

Demiryolunda çalışan birinin karayolu raporuna ihtiyaç duyduğu durumlar da oluyor. Ücret karşılığı yük ya da yolcu taşıyan bir araç kullanıyorsanız ya da sürücü belgeniz 7574 sayılı Kanun kapsamındaki bir ihlal nedeniyle geri alındıysa bu kez karayolu mevzuatı devreye girer. Hangi durumda karayolu raporunun şart olduğunu psikoteknik belgesi kimlere zorunludur, zorunluluk olmadan kimlerin teste girebileceğini psikoteknik belgesini kimler alabilir yazısında anlattık.

Bu durumlardan birindeyseniz Kaynarca’daki merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, Psikolog Ceylan DEMİR eşliğinde yapılır. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Randevu için randevu sayfasını, ücret bilgisi için psikoteknik ücreti sayfasını kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi [email protected]