Otobüs ve Minibüs Şoförü Psikoteknik Raporu, SRC 1 ve SRC 2 ile Birlikte

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 16 Mayıs 2026 değişikliklerine göre güncellendi, UETDS bildirim süreleri ve 2026 ceza tutarları eklendi. Aynı gün İBB şoför kartındaki 69 yaş uygulamasının 31.12.2026 tarihine kadar sürdüğü, okul servisinde sınırın 66 olduğu ve İBB’nin güncel en az 1 yıllık ehliyet deneyimi şartı işlendi. Yine aynı gün İBB Minibüs Taşımacılığı Yönergesinin 13. maddesine göre hatlı minibüs şoförünün psikoteknik ve rapor şartları bölümü eklendi, minibüs yönergesi kaynağı güncel dosyaya, TUDES kaynağı 15.09.2026 tarihli dosyaya bağlandı.

Otobüs ve minibüs şoförlerinden psikoteknik raporu istenir. Şehirler arası otobüs, özel halk otobüsü ya da hatlı minibüs kullanan sürücü, SRC 1 veya SRC 2 belgesinin yanında geçerli bir psikoteknik raporu taşır ve raporu 5 yılda bir yeniler. SRC belgesi raporun yerini tutmaz, denetimde ikisi ayrı ayrı sorgulanır.

Yolcu taşımacılığında işin adı aynı olsa da çalışma biçimi hattan hatta değişir. Gece yola çıkan şehirler arası otobüs şoförüyle gün boyu aynı güzergâhta onlarca durağa yanaşan minibüs şoförünün belgeleri büyük ölçüde ortaktır. Farklı olan, belgeyi kimin ve hangi aşamada sorduğudur.

Hangi hatta hangi belgeler

Tablodaki belgeleri farklı kurumlar verir. Psikoteknik raporunu İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezleri, SRC belgesini MEB’e bağlı ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim kursları düzenler. Takograf sürücü kartı TOBB aracılığıyla alınır. Şoför kartı İstanbul’da İBB’nin e-TUHİM sistemi üzerinden çıkar; başvuru ekranında özel halk otobüsü ve hatlı minibüs ayrı seçenekler olarak yer alır. Adımlar için İBB şoför kartı nasıl alınır yazısına bakabilirsiniz.

Taksi dolmuş ise şoför kartında ayrı bir türdür ve araca uygun sınıfta, çoğunlukla B sınıfı belgeyle yapılır. Onu taksi şoförü psikoteknik sayfasında kısaca, sarı dolmuş şoförü psikoteknik sayfasında ise kendi yönergesiyle birlikte ayrıntılı olarak ele aldık.

Tablodaki SRC sütunu için bir not. Belediye sınırları içinde çalışan hatlı minibüs ve özel halk otobüsünde şoförden istenen belgeleri öncelikle belediyenin düzenlemesi belirler. İçişleri Bakanlığının, belediye başka bir şart getirmedikçe belediye sınırları içindeki yolcu taşımacılığında SRC aranmayacağına dair bir yazısı olduğu aktarılıyor. Başvurudan önce güncel UKOME kararlarını ve e-TUHİM’deki belge listesini kontrol edin. Belediye sınırı dışına çıkan her yolcu taşımasında ise SRC 2 zaten gerekir. Özel halk otobüsü yönergesinin şoför maddesini ve İETT’nin SRC-2 isteyen güncel ilanını İETT şoförü psikoteknik yazısında ele aldık.

SRC 1 ve SRC 2 ile psikoteknik nasıl birlikte ilerler

Yeni başlayacak bir otobüs şoförünün önünde iki ayrı süreç vardır. SRC tarafında kurs, e-sınav ve kart adımları bulunur. SRC 1 eğitimi 40, SRC 2 eğitimi 36 ders saatidir. 4 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete ile uygulama sınavı kalktı, tek teorik sınavda 100 üzerinden 60 alan başarılı sayılıyor ve toplam sınav hakkı 8. Kayıttan belgenin e-Devlet’te görünmesine kadar geçen süre genellikle birkaç haftadır.

Psikoteknik tarafı daha kısadır. Testler tek oturumda yapılır, rapor genellikle aynı gün teslim edilir, ardından psikiyatri onayı ve e-Devlet kaydı gelir. İki süreç birbirini beklemez. İşe başlama tarihi belliyse ikisini aynı haftalarda yürütmek zaman kazandırır.

Belgesi olan sürücüler için bir hatırlatma. Psikoteknik raporunun ve SRC belgesinin takvimleri birbirinden bağımsızdır, birinin yenilenmesi diğerinin süresini uzatmaz.

UETDS’de yolcu seferi bildirimi

Yetki belgeli otobüs firmasında çalışan şoför, her seferde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının UETDS sistemine adıyla yazılır. Bildirimi firma yapar, ama süreler ve şoför kuralları doğrudan şoförün gününü belirler.

Sisteme yazılan şoförün SRC belgesi ve psikoteknik raporu da geçerli olmalıdır, bildirim eksiksiz olsa bile belgesi eksik şoför firmaya ayrı bir ceza getirir. Ayrıntılar UETDS nedir ve UETDS şoför bildirimi yazılarında.

İstanbul’da hatlı minibüse başlayacak sürücü için sıra

Hatlı minibüs ya da özel halk otobüsünde işe başlamak, belgelerin doğru sırayla toplanmasına bağlıdır. Sık gördüğümüz akış şöyle.

1. Minibüs için D1, otobüs için D sınıfı belgeyle en az 1 yıllık sürücülük geçmişini tamamlayın
2. SRC 2 kursuna kaydolup e-sınavı geçin
3. Psikoteknik testine girin ve raporu psikiyatri hekimine onaylatın
4. Göz ve iç hastalıkları onaylı EK-7 sağlık raporunu alın
5. e-TUHİM başvurusunu açın, alkol ve madde tarama testi randevusunu hemen alın
6. Belgeler onaylanınca ilk başvuruda zorunlu olan beş günlük UGETAM eğitimini tamamlayın

Psikoteknik ve sağlık raporu şoför kartı dosyasının en çok geri dönen kalemleridir. Onaysız rapor sistemde kayıt oluşturmadığı için başvuru o adımda bekler.

Minibüs yönergesinde psikoteknik ve rapor şartları

İstanbul’da (M) ve (TM) seri plakalı hatlı minibüsler İBB’nin ayrı bir düzenlemesine, Minibüs Taşımacılığı Yönergesine tabidir. Yönergenin 2026/2-4 sayılı UKOME kararıyla güncellenen 13. maddesi, minibüste çalışacak şoförden İl Sağlık Müdürlüğünce yetkilendirilmiş merkezden alınmış ve e-Devlet’te yeterli ya da olumlu sonuçlu psikoteknik raporu ister. Aynı maddede 22 yaş alt sınırı, 31.12.2026 tarihine kadar 69 olarak uygulanan üst sınır, en az 1 yıllık ehliyet deneyimi, son 5 yılda ehliyetin birden fazla kez geri alınmamış olması, iç hastalıkları ve göz uzmanı onaylı EK-7 raporu ve ilk başvuruda 5 günlük eğitim de yer alır.

Raporun süresi de bu maddede düzenlenir. Psikoteknik ve sağlık raporları üzerinde yazan ya da mevzuatta belirtilen süre boyunca geçerli sayılır, süresi dolan rapor yenilenene kadar şoför kartı beklemeye alınır. Vize zamanı gelen şoförler e-TUHİM üzerinden alkol ve psikotrop madde testine rastgele gönderilir, iki randevuya da gidilmezse kart askıya alınır. Ruhsatname, durak kuralları ve sarı dolmuşla farklar hatlı minibüs şoförü psikoteknik sayfasında.

Şehir içi hat ile uzun yolun testteki karşılığı

Aynı 12 test herkese aynı biçimde uygulanır. Yine de hangi ölçümün günlük işte daha sık karşılık bulduğu hattan hatta değişir.

Özel halk otobüsü ve minibüs şoförü günde onlarca kez durağa yanaşır. Sağ aynada inen yolcuyu, sol aynada sollamaya çalışan aracı aynı anda izler. Çevresel görüş ve seçici dikkat bu işin temel becerileridir.

Şehirler arası otobüste tablo tersine döner. Saatlerce değişmeyen yol, gece sürüşü ve yorgunluk, sürekli dikkat ile görsel süreklilik ölçümlerini öne çıkarır. Takograf kaydı ve sürüş süresi kuralları psikoteknikten ayrı işler, ama yorgunluğun ilk etkilediği şey tepki süresidir. Günlük 9 saatlik sürüş sınırını ve yedek şoför kuralını şehirlerarası otobüs şoförü psikoteknik yazısında ayrıca anlattık. Test içeriğini psikoteknik raporunda uygulanan testler yazısında tek tek anlattık.

66 yaşını geçen otobüs şoförü

Yolcu taşımacılığında yaş kuralı 2026’da değişti. 29 Ocak 2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete ile 66 yaşından önce alınmış mesleki yeterlilik belgesi, sağlık raporu ve psikoteknik uygunlukla 69 yaşına kadar uzatılabiliyor. 66 yaşından sonra ilk kez SRC belgesi verilmiyor, 69 yaşından gün alanlarda ise belge geçersiz sayılıyor.

Bu grupta psikoteknik raporu, işe devam edebilmenin koşullarından biri hâline geliyor. İstanbul’da şoför kartında üst sınır 66 yaşından gün almamış olmaktır. İBB’nin 26.02.2026 tarihli ve 2026/2-4 sayılı UKOME kararıyla güncellenen şoför esaslarına göre bu sınır 31.12.2026 tarihine kadar 69 olarak uygulanıyor, bu tarihten sonra 66 geçerli olur. 66 yaşını geçen sürücüden başvuruda sağlık raporuyla ayrıca beyan istenir. Okul servisinde ise Okul Servis Araçları Yönetmeliği gereği sınır zaten 66’dır.

Giriş yaşı da ayrı kurallara bağlı. Büyük otobüs için SRC’de alt yaş sınırı 24, İstanbul’da otobüs şoför kartı için 25’tir.

Değerlendirme günü

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi’nde testleri Psikolog Ceylan DEMİR uygular ve raporu imzalar. Değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde yapılır ve bilgisayar bilgisi gerektirmez. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Yanınıza kimlik ve ehliyet fotokopisi almanız yeterlidir.

Merkezin bulunduğu Kaynarca sokakları dardır. Otobüs ya da minibüsle gelmek yerine binek araç ya da toplu taşıma tercih edin, Marmaray Kaynarca istasyonu yaklaşık 800 metre uzaklıktadır. Çalışma saatlerimiz Pazartesi - Cumartesi 09.00 - 18.00.

Rapor psikiyatri hekimine onaylatıldıktan sonra e-Devlet’e işlenir. Rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri uzmanına başvurulmazsa altı ay boyunca yeniden test alınamaz. Hat şoförü için bu, altı ay direksiyondan uzak kalmak demektir.

Denetimde sık görülen eksikler

• Yük taşımacılığına ait SRC 4 belgesiyle yolcu taşımak
• Testi olup psikiyatri onayını tamamlamamak, kaydın e-Devlet’te hiç oluşmaması
• Şoför kartının süresini psikoteknik raporunun süresiyle karıştırmak
• Başka bir sürücünün takograf kartıyla sefere çıkmak, bu durumda iki sürücünün de SRC belgesi iptal edilir

Geçerli psikoteknik raporu olmadan ticari araç kullanmak Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 34/1-e bendine aykırıdır ve 4925 sayılı Kanun’un 26/1-e bendindeki idari para cezasını doğurur. 2026’da bu cezada uygulamada çoğunlukla 10.666 TL ile karşılaşılır, hangi hükmün uygulandığını tutanakta yazan madde gösterir. SRC eksikliğinde şoföre 4.392 TL, işletmeye 10.666 TL ceza yazılır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Ayrıntı için psikoteknik cezası ve ticari araç psikoteknik sayfalarına, SRC türleri için mesleki yeterlilik belgeleri yazısına bakabilirsiniz.

Raporu biten sürücü için adımlar psikoteknik belgesi yenileme yazısında yer alıyor. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi [email protected]