Ticari Araç Sürücülerinde Psikoteknik, 5 Yıllık Yenileme Kuralı

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 16 Mayıs 2026 değişikliklerine göre güncellendi, 2026 ceza tablosu ve kurye geçiş tarihi eklendi. Yine 24 Eylül 2026’da firmalar için psikoteknik rehberine bağlantı eklendi.

Ücret karşılığı yük ya da yolcu taşıyan her sürücü, psikoteknik raporunu beş yılda bir yenilemek zorundadır. Dayanak Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 34. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendidir. Rapor süresi dolmuşsa ya da e-Devlet’te görünmüyorsa denetimde sürücü raporsuz sayılır; SRC belgesinin olması bu eksikliği kapatmaz.

Kural yeni değil, ama uygulaması sıkılaştı. 27.02.2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7574 sayılı Kanun, psiko-teknik değerlendirmeyi ehliyet iadesinde de temel şart hâline getirdi. Ticari sürücü için bu, iki ayrı takvim demek. Biri beş yıllık periyodik yenileme, diğeri bir ihlalden sonra gündeme gelen iade raporu.

Beş yıllık süre nasıl işler

Süre, raporun düzenlendiği tarihten başlar ve beşinci yılın sonunda kendiliğinden biter. Uzatma, ek süre ya da kısaltılmış yenileme yolu yoktur. Yenilemede 12 testin tamamı yeniden uygulanır, rapor yeniden psikiyatri onayından geçer ve e-Devlet’e yeni tarihle işlenir.

En sık karşılaştığımız durum, sürücünün bitiş tarihini hatırlamaması. Basılı rapora ya da cüzdanda taşınan karta bakarak takvim tutmak yanıltıcıdır. Esas olan e-Devlet’teki kayıttır; sorgulamayı e-Devlet’ten psikoteknik sorgulama yazımızda adım adım anlattık.

Kimler kapsamda

Ölçüt aracın cinsinden çok yapılan işin kendisidir. Ücret karşılığı taşıma yapan sürücü, hangi aracı kullanırsa kullansın bu grubun içindedir. Oto kurtarıcı, hafriyat kamyonu ve akaryakıt tankeri de bu yüzden yük satırına girer, ayrıntılar çekici ve kurtarıcı şoförü, hafriyat kamyonu şoförü ve tanker şoförü sayfalarında.

Motokurye satırı son dönemde en çok soru aldığımız başlık. 15 Mayıs 2025 tarihli değişiklikle kurye işletmeciliği ve P1, P2 yetki belgeleri tanımlandı, 29 Ocak 2026’da SRC KURYE motosiklet ve mopedle kurye taşımacılığına özgü belge olarak düzenlendi. Geçici 2. maddenin 12. fıkrası, 16 Mayıs 2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmî Gazete’deki son hâliyle, P1 ya da P2 belgesine kayıtlı taşıtı süren kuryeden SRC KURYE, psikoteknik raporu ve kurye faaliyet belgesini 1 Ocak 2027’ye kadar aramıyor. SRC KURYE MEB’e bağlı kurslardan alınır ve psikoteknik raporunun yerini tutmaz. Ayrıntılar motokurye psikoteknik rehberinde.

29 Ocak 2026 değişikliğiyle yaş kuralı da değişti. 66 yaşını dolduran sürücünün SRC belgesi geçici olarak geçersiz hâle gelir, sağlık raporu ve psikoteknik raporu sunulunca yeniden geçerli yapılır ve 69 yaşına kadar kullanılabilir. İleri yaştaki sürücüde rapor, işe devam edebilmenin ön koşulu oluyor.

Taksi, dolmuş ve belediye sınırları içindeki diğer işlerde belediyeler kendi kart ve izin düzenlemelerinde raporu ayrıca ister. İstanbul’daki adımlar için taksi şoförü psikoteknik ve İBB şoför kartı yazılarına, hangi yetki belgesinde şoförden ne istendiğine yetki belgesi türlerine göre SRC ve psikoteknik rehberine bakabilirsiniz.

Psikoteknik ile SRC aynı belge değil

İki belge sık karıştırılır, çünkü ikisi de ticari sürücüden istenir ve ikisi de denetimde sorgulanır. Oysa farklı kurumlar verir, farklı şeyleri ölçer.

Psikoteknik merkezi SRC belgesi veremez, SRC kursu da psikoteknik raporu düzenleyemez. Birinin tamam olması diğerini tamamlamaz, denetimde ikisi ayrı ayrı sorgulanır. Ayrıntılı karşılaştırma psikoteknik ve SRC farkı yazısında.

e-Devlet’te görünmeyen rapor geçersiz sayılır

Rapor, psikolog imzasıyla size teslim edildikten sonra rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri uzmanına onaylatılır ve ancak bu onaydan sonra e-Devlet’e işlenir. Onay adımı atlanırsa elinizde imzalı bir kâğıt olur, ama sistemde kayıt oluşmaz.

Denetimde esas alınan e-Devlet kaydıdır. Kaydı görünmeyen sürücü, raporunu cebinde taşısa bile raporsuz kabul edilir. Basılı psikoteknik kartları tek başına geçerlilik sağlamaz.

Bir ayrıntı daha var. Psikiyatri başvurusu 45 gün içinde yapılmazsa kişi altı ay boyunca yeniden test hizmeti alamaz. Ticari sürücü için bu, aylarca direksiyondan uzak kalmak demektir.

Raporsuz ticari araç kullanmanın cezası

Geçerli psikoteknik raporu bulunmadan ticari araç kullanmak Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 34/1-e bendine aykırıdır. Yönetmelik bu aykırılık için 4925 sayılı Kanun’un 26. maddesinin (e) bendindeki idari para cezasını öngörür. Yetki belgesi sahibi de 40. maddenin 28. fıkrası gereği bu nitelikleri taşıyan şoför çalıştırmakla yükümlüdür ve aynı bentteki cezaya muhatap olabilir.

Tabloyu okurken üç noktaya dikkat edin. İlki, 26. maddenin (e) bendinde üç ayrı tutar bulunuyor ve yönetmelik psikoteknik eksikliğinde hangisinin uygulanacağını açıkça yazmıyor. Uygulamada en sık “nitelikli şoför” yükümlülüğüne karşılık gelen 10.666 TL ile karşılaşılıyor, ama tutanakta yazan madde esastır. İkincisi, 26. madde 7546 sayılı Kanunla alt ve üst sınırlı bir sisteme geçti ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 67/A maddesine göre cezalar alt sınırdan verilir. Sınırlar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar, 2025 için ilan edilen oran yüzde 25,49 olduğundan 2026 tutarları tablodaki gibi oluştu. Üçüncüsü, mevzuatta psikoteknik raporu eksikliği için aracın trafikten men edileceğine dair bir hüküm yok, yaptırım idari para cezasıdır.

Ceza çoğu zaman tek kalemde kalmaz. Aynı denetimde SRC eksikliği de çıkarsa o ceza ayrıca yazılır ve işletmenin sorumluluğu doğar. SRC cezasında aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci ceza verilmez, 4925 sayılı Kanun’a göre verilen cezalar da tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Konuyu psikoteknik cezası yazımızda ayrıca ele aldık. UETDS’ye yazılan şoförün belgeleriyle ilgili kurallar için UETDS şoför bildirimi yazısına bakabilirsiniz.

Takograf kartı ve sürüş süresi

Uzun yolda yaygın bir alışkanlık artık doğrudan mesleği tehdit ediyor. 29 Ocak 2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’deki değişiklikle, başkasına ait takograf kartını kullanan sürücünün de kartını veren sürücünün de SRC belgesi iptal edilir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 35. maddesi de başkasına ait ya da geçersiz kartla veya kartsız sürüşte taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesi sahibine ihlal başına 75 uyarma verilmesini öngörüyor. Kartı “bir sefer için” vermek, iki şoförün mesleğini ve firmanın sicilini aynı anda riske atar.

Sürüş süresi aşımında 7574 sayılı Kanun ile gelen 2026 tutarları kademelidir. Haftalık sürüş süresini 4 saate kadar aşmak 10.000 TL, 4 ile 15 saat arasında aşmak 15.000 TL, 15 saatin üzerinde aşmak 20.000 TL cezaya konu olur. Sürücü aynı zamanda işletense ceza iki katına çıkar. Takograf bulundurmamanın cezası 75.000 TL’dir.

Bu kuralların psikoteknikle doğrudan bağı yok. Yine de yorgunlukla uzayan tepki süresi, testte ölçtüğümüz yeteneklerin en çabuk zayıfladığı alandır.

Firmalar için toplu planlama

Filolarda rapor tarihleri genellikle aynı döneme yığılır. Sürücüler aynı işe alım döneminde test olduğu için beş yıl sonra hepsinin raporu aynı ay içinde biter.

1. Sürücü listesini ehliyet sınıfı, SRC türü ve psikoteknik bitiş tarihiyle tek tabloda toplayın
2. Bitişine üç ay kalanları işaretleyin ve tarihleri e-Devlet kaydıyla karşılaştırın
3. Sefer programını aksatmayacak günleri seçip toplu randevu için merkezi arayın
4. Her sürücü için kimlik ve ehliyet fotokopisini önceden hazırlayın
5. Testten sonra psikiyatri onayının 45 gün içinde yapıldığını ve kaydın sisteme düştüğünü kontrol edin

UETDS bildirimi yapan firmalarda bu tablo ayrıca önemli. Sisteme yazılan şoförün raporu dolmuşsa bildirim eksiksiz olsa bile firma sorumluluktan kurtulmaz. Sistemin işleyişini UETDS nedir yazısında anlattık. Ceza puanı sorgusu, KVKK ve e-Devlet doğrulaması gibi işveren tarafındaki diğer başlıklar firmalar için psikoteknik rehberinde.

Merkezimiz Pazartesi - Cumartesi 09.00 - 18.00 arasında açıktır. Grup randevularında sürücüler gün içine yayılarak planlanır, böylece araçların tamamı aynı anda seferden çekilmez. Talep için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz.

Merkezimizde değerlendirme nasıl yapılır

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi, İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı bir psiko-teknik değerlendirme merkezidir. Testleri Psikolog Ceylan DEMİR uygular ve raporu imzalar. ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde 12 test yapılır, bilgisayar bilgisi gerekmez.

Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Periyodik yenileme için kimlik ve ehliyet fotokopisi yeterlidir.

Uygulanan testler sürekli dikkat, muhakeme, koordinasyon, hız ve mesafe tahmini, çarpışma tahmini, gerçek trafiğe ilişkin görüş, seçici dikkat, tepki hızı, görsel algı ve bellek, çevresel görüş, görsel süreklilik ve kişilik alanlarını kapsar. Uzun yol sürücüsünde sürekli dikkat, şehir içi dağıtımda çevresel görüş ve tepki hızı günlük işin doğrudan karşılığıdır.

Test gününe hazırlık

Testten önceki gece uykunuzu alın, gece seferinden inip doğrudan teste gelmeyin. Yorgunluk tepki ve dikkat ölçümlerine yansır. Gözlük ya da lens kullanıyorsanız yanınızda olsun. Testler bilgisayar bilgisi gerektirmez, cihazın kullanımı başlamadan önce psikolog tarafından gösterilir.

Sonuç olumsuz çıkarsa sürücü, 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edebilir. Bu süreçte ticari araç kullanılmaması gerekir, çünkü geçerli kayıt oluşmadan denetimde sürücü raporsuz sayılır.

Sık yapılan hatalar

• SRC belgesini psikoteknik raporu sanıp yenileme tarihini hiç takip etmemek
• Testten sonra psikiyatri onayını ertelemek, kayıt sisteme düşmediği için raporun işe yaramaması
• Süre dolduktan sonra randevu arayıp aradaki günlerde sefere çıkmak
• Başka sürücünün takograf kartıyla kısa bir sefer yapmak
• Rapor tarihini basılı belgeden izlemek, oysa denetimde e-Devlet kaydına bakılır

Ehliyeti geri alınan ticari sürücü

Periyodik raporun geçerli olması, bir ihlalden sonra istenen iade değerlendirmesinin yerini tutmaz. Ters yön, makas, kırmızı ışık tekrarı ya da alkol nedeniyle belgesi geri alınan sürücü, iade için ayrıca değerlendirmeden geçer. Ticari araçta beş yıl içinde toplam üç kez alkol ya da uyuşturucu ihlali ise belgenin iptaline yol açar.

Hangi ihlalde ne istendiğini ehliyet kaptırma ve psikoteknik sayfasında, 19 hâlin tamamını psikoteknik zorunlu hâller tablosunda bulabilirsiniz. Alkol dosyaları için alkol psikoteknik belgesi, iptal sonrası için ehliyet iptali ve yeniden ehliyet yazılarına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi [email protected]