Psikoteknik ile SRC Belgesi Arasındaki Fark, Hangisi Kimden İstenir

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde yetkili SRC kursunun MEBBİS kurum listesinden doğrulanması eklendi, 2026 ceza tablosu 16 Mayıs 2026 değişikliklerine göre güncellendi. Aynı gün SRC muafiyeti anlatımı, Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliğinin 29.01.2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’de yeniden yazılan geçici 2. maddesine göre düzeltildi (25.02.2006 öncesi en az üç yıllık ehliyet) ve psikoteknik raporunun bu durumda da ayrıca istendiği vurgulandı.

Psikoteknik raporu sürücünün dikkat, algı ve tepki yeteneklerini ölçen bir değerlendirmedir; SRC belgesi ise taşımacılık mevzuatı bilgisini gösteren mesleki yeterlilik belgesidir. Psikoteknik onaylı merkezden, SRC MEB’e bağlı kurstan alınır. Ücret karşılığı yük ya da yolcu taşıyan sürücü ikisini birlikte taşır; biri diğerinin yerini tutmaz.

İki belge sık karıştırılır, çünkü ikisi de ticari sürücüden istenir ve ikisi de denetimde sorgulanır. Sürücü eğitiminde en sık duyduğumuz cümlelerden biri “SRC’m var, psikoteknik ne gerek” oluyor. Tersini de duyuyoruz. Bu yazıda farkı, kimden hangisinin istendiğini, hangi sırayla alınacağını ve 2026’da eksikliklerin neye mal olduğunu anlatıyoruz.

İki belgenin karşılaştırması

Psikoteknik merkezi SRC belgesi veremez, SRC kursu da psikoteknik raporu düzenleyemez. Ceza tutarlarının nasıl oluştuğunu aşağıda ayrı bir başlıkta açıkladık.

Farkı tek cümleyle anlatmak gerekirse şöyle söylüyoruz. SRC “ne bildiğinizi”, psikoteknik “o anda neyi ne kadar iyi fark edip tepki verebildiğinizi” gösterir. Mevzuatı çok iyi bilen bir şoförün dikkat süresi zayıf olabilir, dikkati çok iyi olan bir sürücü de takograf kurallarını bilmeyebilir. Mevzuat bu yüzden ikisini ayrı ayrı istiyor.

Hangisi kimden istenir

SRC belgesi, Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki taşıtı kullanan şoförden istenir. Buna ücret karşılığı yük ya da yolcu taşımanın yanında, bir işletmenin kendi malını ya da personelini yetki belgesiyle taşıdığı hususi taşımacılık da girer. Tek istisna, adına C1 ya da K2 belgesi bulunan gerçek kişinin belgesinde kayıtlı tek kamyoneti kendisinin kullanmasıdır. Kamyonetle ticari olmayan eşya taşımak ise yönetmeliğin tamamen dışında kalır.

Psikoteknik iki ayrı kapıdan gelir. Birincisi Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 34. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği ticari sürücülerin 5 yılda bir yenilediği rapordur. İkincisi, 7574 sayılı Kanun’un ehliyet iadesini bağladığı ağır ihlallerdir; bu kapıdan gelen sürücünün SRC ile bir ilgisi yoktur.

Sahadan birkaç örnek verelim.

• Ters yön nedeniyle ehliyeti geri alınan özel otomobil sürücüsü yalnızca psikoteknik alır, SRC söz konusu değildir.
• İstanbul’da taksi şoförü psikoteknik raporu ve İBB şoför kartıyla çalışır. İBB Taksi Taşımacılığı Yönergesi SRC’yi şart olarak saymıyor, belediye sınırı dışına çıkan işlerde ise SRC 2 gerekir. Ayrıntılar taksi şoförü psikoteknik sayfasında.
• Uluslararası sefer yapan TIR şoförü SRC 3 ile psikoteknik raporunu birlikte taşır, tehlikeli madde taşıyorsa SRC 5 eklenir. Kamyon ve TIR şoförü yazısı bu dosyayı ayrıntılı anlatıyor.
• Motokurye SRC KURYE belgesi ile psikoteknik raporunu birlikte bulundurur, esnaf kuryede P1 yetki belgesi de gerekir. P1 ya da P2 taşıtlarında bu belgeler 1 Ocak 2027’den itibaren aranır. Ayrıntılar motokurye psikoteknik sayfasında.
• Filoda operasyonu yöneten ama direksiyona geçmeyen çalışan SRC değil ODY ya da ÜDY belgesiyle ilgilenir. Psikoteknik şartı aracı kullanan kişiye yöneliktir.

Yetki belgesi türüne göre şoförden hangi SRC’nin istendiğini yetki belgesi türlerine göre SRC ve psikoteknik rehberinde tablo hâlinde gösterdik.

Hangisi eksik olana ne ceza yazılır

İki belgenin eksikliği ayrı bentlerden cezalandırılır ve aynı denetimde ikisi birden yazılabilir.

Psikoteknik satırında bir belirsizlik var. 4925 sayılı Kanun’un 26. maddesinin (e) bendi üç ayrı tutar içeriyor ve yönetmelik psikoteknik eksikliğinde hangisinin uygulanacağını açıkça yazmıyor. Uygulamada “nitelikli şoför” yükümlülüğüne karşılık gelen 10.666 TL’lik ceza tutarıyla en sık karşılaşılıyor, bentteki diğer alt sınır tutarları 6.274 TL ve 21.333 TL. Size yazılan cezada hangi hükmün uygulandığını tutanakta yazan madde gösterir.

Tutarların kaynağı da bilinmeli. 26. madde 7546 sayılı Kanunla alt ve üst sınırlı bir sisteme geçti, Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 67/A maddesi de cezaların alt sınırdan verileceğini söylüyor. Sınırlar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar, 2025 için ilan edilen oran yüzde 25,49 olduğu için 2026 tutarları tablodaki gibi oluştu. SRC cezasında aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci ceza yazılmaz. Psikoteknik eksikliği için mevzuatta aracın trafikten men edileceğine dair bir hüküm de yok.

UETDS’ye yazılan şoförün belgeleri bu tablonun doğrudan konusudur. Sisteme şoför bilgisi eksiksiz girilse bile belgesi eksik şoför bu cezaları doğurur. Ayrıntılar UETDS şoför bildirimi ve psikoteknik cezası yazılarında.

Hangi sırayla alınmalı

Mevzuat bir sıra koymaz. SRC kursuna kayıt için kimlik, ehliyet, diploma, adli sicil kaydı ve fotoğraf istenir; psikoteknik raporu bu listede yoktur. Psikoteknik için de SRC şartı aranmaz. İki süreç birbirini beklemeden yürür.

SRC tarafında ilk iş, kursun yetkisini doğrulamaktır. Bu belgeyi yalnızca MEB’e bağlı ulaştırma hizmetleri kursları verebilir ve yetki MEB kayıtlarından kontrol edilir. MEBBİS’in kurum listesi sayfasında (mebbis.meb.gov.tr) özel kurumları, ilinizi ve ilçenizi seçip listeleyin. Adında “ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursu” ibaresi geçen kurumlar SRC eğitimi verebilir. Sayfanın bağlantısı kaynaklar bölümünde.

Pratikte uzun süren işe önce başlamak mantıklıdır. SRC tarafında kurs, sınav ve belge süreci birkaç hafta sürebilir. Psikoteknik tek oturumda yapılır ve rapor aynı gün düzenlenir, ardından psikiyatri onayı ve e-Devlet kaydı gelir.

Somut bir takvim düşünelim. İşe 1 Aralık’ta başlayacak bir kamyonet şoförü SRC 4 kursuna ekim sonunda yazılır. Psikoteknik testini ve psikiyatri randevusunu kasımın ikinci yarısına koyar. Böylece iki kayıt da ilk yola çıkıştan önce e-Devlet’te görünür.

Psikoteknik raporu 5 yıl geçerli olduğu için onu erken almanın bir sakıncası yoktur. Dikkat edilecek nokta psikiyatri başvurusunun rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde yapılmasıdır, aksi hâlde 6 ay boyunca yeniden test alınamaz.

Geçerlilik ve yenileme takvimi

İki belgenin takvimi ayrı işler ve biri diğerini uzatmaz. SRC 3 sahipleri 5 yılda bir 35 ders saatlik yenileme eğitimi alır ve sonunda sınav yapılmaz; bu eğitim psikoteknik raporunun süresine dokunmaz. Psikoteknik raporu ise 5 yılın sonunda yeni bir değerlendirmeyle, 12 testin tamamı baştan uygulanarak yenilenir. Süre hesabını psikoteknik kaç yıl geçerlidir yazısında anlattık.

İki belgenin kesiştiği bir nokta var. 29.01.2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’deki değişiklikle 66 yaşından sonra ilk kez SRC verilmiyor. 66 yaşını dolduranın belgesi geçici olarak geçersiz hâle geliyor, sağlık raporu ve psikoteknik raporu sunulunca yeniden geçerli yapılıyor ve 69 yaşına kadar kullanılabiliyor. Bu yaş grubunda psikoteknik raporu SRC’nin devamı için de şart hâline geliyor.

Belgeler birbirini kurtarmaz. Başkasının takograf kartını kullanan sürücünün de kartı veren sürücünün de SRC belgesi iptal edilir; psikoteknik raporu geçerli olsa bile ticari araç kullanılamaz. Tersi de doğrudur, SRC’si geçerli sürücünün raporu e-Devlet’te görünmüyorsa denetimde raporsuz sayılır.

Sık karıştırılan üç durum

“SRC’de muafiyetim var, psikoteknikte de vardır.” Yoktur. Muafiyetin dayanağı Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliğinin geçici 2. maddesidir ve madde 29.01.2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’de yeniden yazıldı. Buna göre 25.02.2006 tarihinden önce en az üç yıllık B sınıfı sürücü belgesi olanlara SRC 2 ve SRC 4, C, D ya da E sınıfı belgesi olanlara SRC 1 ve SRC 3 eğitim ve sınav şartı aranmadan verilir. Sık duyulan “2003 öncesi ehliyet” ifadesi bu üç yıllık süreden gelir. Adli sicil kaydı nedeniyle ya da takograf kartını başkasına verdiği veya başkasının kartını kullandığı için SRC’si iptal edilen kişi bu maddeden yararlanamaz. Muafiyet yalnızca SRC’nin kurs ve sınavını kaldırır, psikoteknik raporuna dokunmaz. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34/1-e bendi SRC’sini bu yolla alan şoförden de raporu ayrıca ister ve rapor 5 yılda bir yenilenir.

“SRC KURYE aldım, kurye olarak başka belgeye gerek yok.” SRC KURYE belgesi MEB’e bağlı kurslardan alınır ve psikoteknik raporunun yerini tutmaz. Kurye de diğer ticari sürücüler gibi iki belgeyi birlikte taşır, P1 ve P2 taşıtlarında ikisi de 1 Ocak 2027’den itibaren aranır. Yönetmelikte ayrıca kurye faaliyet belgesi de geçiyor, SRC KURYE ile aynı belge değildir.

“Ehliyetim geri alındı ama SRC’m duruyor, çalışabilirim.” Çalışamazsınız. SRC kaydınız sistemde dursa bile ehliyet iade edilmeden hiçbir araçta direksiyona geçilemez. İhlal 7574 sayılı Kanun kapsamındaysa iade için psikoteknik raporu ve cezaların tamamının ödenmesi gerekir. Hangi ihlalde ne istendiğini ehliyet kaptırma ve psikoteknik sayfasında bulabilirsiniz.

Denetimde bakılan kayıt

Denetimde iki belge de kimlik numarası üzerinden sorgulanır. Psikoteknik tarafında esas alınan e-Devlet kaydıdır. Basılı psikoteknik kartı tek başına geçerlilik sağlamaz ve rapor ancak psikiyatri onayından sonra sisteme işlenir. Kaydınızı nasıl göreceğinizi e-Devlet’ten psikoteknik sorgulama yazısında anlattık.

Firmalarda çalışan sürücüler için pratik bir öneri. Ehliyet, SRC ve psikoteknik bitiş tarihlerini aynı tabloda, yan yana tutun. Üç tarih nadiren aynı aya düşer ve genellikle en az bakılanı önce biter.

Psikoteknik tarafı merkezimizde

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır; yalnızca psikoteknik değerlendirmeyi yapar ve raporu düzenler. Testleri Psikolog Ceylan DEMİR uygular ve raporu imzalar. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Ticari sürücüler için kimlik ve ehliyet fotokopisi yeterlidir.

Ticari sürücülerin tüm yükümlülükleri ticari araç psikoteknik sayfasında, SRC, ODY ve ÜDY türleri mesleki yeterlilik belgeleri sayfasında yer alıyor. İstanbul’da şoför kartı alacaksanız iki belgenin başvuruda nasıl kullanıldığını İBB şoför kartı yazısında görebilirsiniz. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi [email protected]