İş Makinesi Operatörü Psikoteknik Raporu Zorunlu mu

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde 2918 sayılı Kanun, Karayolları Trafik Yönetmeliği, 6331 sayılı Kanun ve 23.03.2026 tarihli MYK belge zorunluluğu tebliği esas alınarak ilk kez yayımlandı.

Ekskavatör, kazıcı yükleyici, greyder, vinç ya da forklift kullananlar işe başlarken birkaç ayrı belgeyle karşılaşıyor. Hangisinin yasal şart, hangisinin işverenin tercihi olduğu çoğu zaman karışıyor. Psikoteknik raporu da bu karışıklığın ortasında duruyor. Bu yazıda iş makinesi operatörlerinden mevzuat gereği neler istendiğini, psikoteknik raporunun nerede zorunlu nerede isteğe bağlı olduğunu anlatıyoruz.

Operatörden istenen belgeler

İş makinesi operatörlüğünde üç ayrı belge katmanı var. Birbirinin yerine geçmiyorlar.

2918 sayılı Kanun iş makinesini yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi ve bayındırlık işlerinde kullanılan, üzerine iş amacına göre ekipman monte edilmiş ve karayolunda insan, hayvan ya da yük taşımasında kullanılamayan motorlu araç olarak tanımlıyor. Karayolları Trafik Yönetmeliği de G sınıfı sürücü belgesini iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara veriyor.

G sınıfı belgeyle neler sürülebilir

G sınıfı dar kapsamlı bir belge. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 85. maddesine göre G sınıfı sahibi iş makinesinin yanında yalnızca M sınıfı motorlu bisikleti kullanabiliyor. Otomobil, kamyonet ya da kamyon için ayrı sınıf gerekiyor. İş makinesini şantiyeden şantiyeye çekici ile taşıyan bir operatör, o çekiciyi kullanabilmek için ilgili sınıfa da sahip olmalı. Tarım araçlarında da benzer bir ayrım var. Biçerdöver ve paletli traktör iş makinesi sayıldığı için G sınıfı isterken lastik tekerlekli traktör F ya da B sınıfıyla kullanılıyor, ayrıntılar traktör sürücüsü psikoteknik yazısında.

G sınıfı belge 10 yıl geçerli. Diğer sınıflardan farklı olarak G sınıfı adayları, karayolunda sürmeyi öğrenmek için kullanılan K sınıfı sürücü aday belgesi usulünün dışında tutuluyor.

MYK belgesi hangi operatörlerde zorunlu

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının tebliğleri, tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde bazı meslekleri MYK belgesi olmadan yapılamaz hâle getirdi. Forklift, istif makinesi ve transpalet kullananları kapsayan Endüstriyel Taşımacı (Seviye 3) ile köprülü vinç operatörlüğü daha önceki listelerde vardı.

23.03.2026 tarihli ve 33202 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sıra numaralı tebliğ listeye 40 meslek daha ekledi. İş makineleri tarafında şu meslekler dikkat çekiyor.

• Ekskavatör Operatörü (Seviye 3)
• Beton Pompa Operatörü (Seviye 3)
• Mobil Vinç Operatörü (Seviye 3)
• İş Makinesi Bakım ve Onarımcısı (Seviye 4)

Bu mesleklerde belgesi olmayanlar tebliğin yayımından on iki ay sonra, yani 23 Mart 2027’den itibaren çalıştırılamayacak. Belirli diploma, ustalık ya da kurs bitirme belgesi olanlar tebliğdeki koşullarla muaf tutuluyor. Denetimi iş müfettişleri yapıyor.

MYK sınavına girişte psikoteknik aranıyor mu? İncelediğimiz yeterliliklerde aranmıyor. Greyder Operatörü (Seviye 3) yeterliliği sınava giriş şartı olarak yalnızca 2918 sayılı Kanunun 42. maddesine göre düzenlenen operatörlük belgesini sayıyor. Endüstriyel Taşımacı yeterliliği de forklift ve istif makinesi birimleri için aynı belgeyi istiyor. Vale Görevlisi yeterliliğinde olduğu gibi bir psikoteknik şartı bu metinlerde yok.

Psikoteknik raporu zorunlu mu

İş makinesi operatörleri için psikoteknik raporunu genel olarak şart koşan bir düzenleme yok. Karayolu mevzuatında psikoteknik iki ana yerde karşımıza çıkıyor. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34. maddesi, ücret karşılığı yük ve yolcu taşıyan ticari sürücülerden 5 yılda bir rapor istiyor. 7574 sayılı Kanun ise birçok ağır ihlalde ehliyet iadesini psikoteknik değerlendirmeye bağlıyor. İş makinesi, tanım gereği karayolunda yük taşımadığı için birinci grubun dışında kalıyor.

Zorunluluk yoksa rapor, işverenin talebiyle gündeme geliyor. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 15. maddesi, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacakların işe uygun olduklarını gösteren sağlık raporu olmadan işe başlatılamayacağını söylüyor. Bu rapor işyeri hekiminden alınıyor. Psikoteknik değerlendirme bunun yerine geçmiyor, ama işveren dikkat, tepki hızı ve koordinasyon gibi alanları ayrıca ölçtürmek isteyebiliyor. Böyle bir talep yasal bir zorunluluktan değil, işverenin kendi risk değerlendirmesinden geliyor.

Psikoteknik raporunun kesin şart olduğu üç durum

• Hat üstü demiryolu iş makineleri. Demiryolu Emniyet Kritik Görevler Yönetmeliği hat üstü iş makinelerini kullanmayı A grubu emniyet kritik görevler arasında sayıyor. Bu görevde mesleğe girişte ve yaşa bağlı aralıklarla, demiryolu için yetkilendirilmiş merkezde psikoteknik değerlendirme gerekiyor. Ayrıntıları makinist psikoteknik testi yazısında anlattık.
• Ehliyetin geri alınması. G sınıfı sürücü belgenizin bir parçası. Belge 7574 sayılı Kanun kapsamındaki bir ihlal nedeniyle geri alınırsa iş makinesini de karayolunda süremezsiniz. İade için psikoteknik raporu ve cezaların tamamının ödenmesi gerekiyor, bazı ihlallerde psikiyatri muayenesi de ekleniyor.
• Ticari taşıma. Operatörlüğün yanında kamyon, çekici ya da kamyonetle ücret karşılığı yük taşıyorsanız o iş için psikoteknik raporu 5 yılda bir yenilenmek zorunda.

Hangi ihlalde ne istendiğini psikoteknik belgesi kimlere zorunludur yazısında, zorunluluk olmadan kimlerin başvurabileceğini psikoteknik belgesini kimler alabilir yazısında bulabilirsiniz.

İşveren rapor istediğinde neye dikkat edilmeli

İşveren talebiyle yapılan değerlendirme, zorunlu başvurulardakiyle aynı testlerden oluşuyor. Kısaltılmış bir form yok. Raporun hangi amaçla düzenleneceğini randevu alırken söylemek, sonraki işlemleri kolaylaştırıyor. Sonuç olumsuz çıkarsa kişi 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edebiliyor. Olumsuz sonuçtan sonra neler yapılabileceğini psikoteknikten kalırsam ne olur yazısında bulabilirsiniz.

Firmalar için birkaç pratik not ekleyelim.

• Operatörün G sınıfı belgesini, operatörlük belgesini ve varsa MYK belgesini aynı dosyada, bitiş tarihleriyle birlikte tutun.
• 2026/1 tebliği kapsamındaki operatörler için sınav takvimini 23 Mart 2027’ye bırakmayın.
• Yeni bir operatör işe başlamadan belgelerini kontrol edin. Tebliğe aykırılıkta 5544 sayılı Kanun hükümleri işverene uygulanıyor.
• Psikoteknik talep ediyorsanız bunu iş ilanında ve işe giriş listesinde açıkça yazın, adayın hazırlıksız gelmesini önler.

Değerlendirme merkezimizde nasıl yapılır

2022’den bu yana Kaynarca’da hizmet veren merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, psikoloğumuz Ceylan DEMİR eşliğinde yapılır ve testler kamera kaydıyla yürütülür. Uygulamada operatör adayına uygulanan test bataryası sürücü değerlendirmesiyle aynıdır, iş makinesine özel ayrı bir test yoktur.

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır. Değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, Psikolog Ceylan DEMİR eşliğinde uygulanan 12 testle yapılır. Sürekli dikkat, tepki hızı, koordinasyon, çevresel görüş ve muhakeme bu testler arasında. Bilgisayar bilgisi gerekmez, her bölümden önce deneme yapılır. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer.

Birden fazla operatörü olan firmalar randevuları aynı güne planlayabilir, her kişi ayrı değerlendirilir. Randevu için randevu sayfasını, ücret bilgisi için psikoteknik ücreti sayfasını kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi [email protected]