Otobüs Şoförü Nasıl Olunur, D Ehliyetten İlk Sefere

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 76. maddesi, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 16 Mayıs 2026 değişikliği ve mesleki yeterlilik yönetmeliğine göre ilk kez yayımlandı.

Otobüs şoförlüğü, ehliyet sınıfları içinde en geç yaşta ulaşılabilen iş. D sınıfı ehliyet 24 yaşından önce alınamıyor, ardından mesleki yeterlilik belgesi ve psikoteknik raporu geliyor. İstanbul’da şehir içi hatta çalışacaksanız listeye İBB şoför kartı ve 5 günlük eğitim de ekleniyor. Şehirler arası firmada ise takograf kartı ve sefer bildirimleri günlük işin parçası.

Aşağıda sıfırdan başlayan birinin izleyeceği yolu sırasıyla anlattık. Zaten otobüs kullanıyor ve raporunuzu yeniliyorsanız otobüs ve minibüs şoförü psikoteknik sayfası işinizi görür.

Otobüs kullanmak için hangi ehliyet gerekir, kaç yaşında alınır

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75. ve 76. maddelerine göre otobüs için D sınıfı sürücü belgesi gerekiyor ve bu belge 24 yaşını bitirmiş olanlara veriliyor. D sınıfına başvurabilmek için en az B sınıfı ehliyet sahibi olmak da şart. Yalnızca minibüs kullanacaksanız D1 sınıfı yeterli, onun alt yaşı 21. D sınıfı ehliyet minibüsü de kapsıyor.

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34. maddesinde şoförler için ayrıca yaş şartı içeren iki bent vardı. Bu bentler 16 Mayıs 2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmî Gazete’deki değişiklikle yürürlükten kaldırıldı. İnternette hâlâ o bentlere dayanan eski yaş sınırlarını görebilirsiniz. Bugün alt sınırı pratikte D sınıfı ehliyet yaşı belirliyor. İşveren ya da şoför kartı için ayrıca bir yaş şartı konmuşsa ilan metninde ve e-TUHİM’de yazar, başvurmadan önce kontrol edin.

Üst sınır SRC tarafında. Mesleki yeterlilik yönetmeliğine göre 66 yaşından gün almış sürücünün SRC belgesi geçici olarak geçersiz hâle gelir, sürücü sağlık raporu ve psikoteknik raporuyla yeniden geçerli yapılabilir. 69 yaşından gün alınca belge iptal edilir, 66 yaşından sonra ilk kez SRC verilmez. Ayrıntılar 65 yaş üstü psikoteknik yazısında.

24 yaşını beklerken minibüsle başlamak mümkün mü

Mümkün. D1 sınıfı ehliyet 21 yaşında alınabiliyor ve minibüs kullanma hakkı veriyor. Yolcu taşımacılığında istenen SRC 2 ve psikoteknik raporu minibüs için de aynı. İstanbul’da hatlı minibüse geçecekseniz şoför kartı başvurusunda ehliyet yılınız da kontrol ediliyor, güncel şartı e-TUHİM’den öğrenin.

24 yaşını doldurduğunuzda D sınıfı için yeniden kursa ve sınava girersiniz. Bu geçişte SRC 2 belgeniz ve psikoteknik raporunuz geçerliliğini korur, çünkü ikisi de ehliyet sınıfına değil sürücünün kendisine bağlı. Raporun 5 yıllık süresi dolmadıysa yeniden teste girmeniz gerekmez. Minibüs ve otobüs şoförlerinin ortak belgelerini otobüs ve minibüs şoförü psikoteknik sayfasında topladık.

SRC 1 mi, SRC 2 mi almalısınız

Yurt içinde yolcu taşıyacaksanız SRC 2, yurt dışına sefer yapacaksanız SRC 1 gerekiyor. SRC 1 sahibi SRC 2’yi de almış sayılıyor, tersi geçerli değil. Belgeyi MEB’e bağlı özel ulaştırma hizmetleri kurslarında eğitim ve sınavla alırsınız. 4 Şubat 2026 tarihli değişiklikle 1 Mayıs 2026’dan bu yana tek bir teorik sınav yapılıyor, 100 üzerinden 60 alan başarılı sayılıyor ve toplam 8 sınav hakkı var.

Psikoteknik merkezi SRC düzenlemez, kurs da psikoteknik raporu veremez. İkisi ayrı kurumların işi ve birbirinin yerini tutmuyor. Farkı psikoteknik ve SRC farkı yazısında, belge türlerini mesleki yeterlilik belgeleri sayfasında bulabilirsiniz.

Psikoteknik raporu sürecin neresinde

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34/1-e bendine göre ticari araç kullanan şoför, psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporu her beş yılda bir alır. Otobüs şoförü için rapor ilk seferden önce hazır olmalı. SRC kursuna kayıt için rapor şart olmadığından iki süreci aynı haftalarda yürütebilirsiniz.

Değerlendirme İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı bir merkezde, psikolog eşliğinde yapılır. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Uzun yol otobüsünde sürekli dikkat ve görsel süreklilik, şehir içi hatta çevresel görüş ve seçici dikkat bölümleri işin günlük karşılığı. Dinlenmiş gelmek sonucu gerçek performansınıza yaklaştırır.

Rapor elinize geçtikten sonra 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına başvurursunuz. Bu süre kaçarsa 6 ay boyunca yeniden teste girilemez. Rapor psikiyatri muayenesinden sonra e-Devlet’e işlenir, işveren de denetim ekipleri de bu kaydı görür. Adımlar psikoteknik belgesi nasıl alınır yazısında.

Adım adım otobüs şoförlüğü

Sıra önemli, çünkü bazı adımlar bir öncekinin tamamlanmasını bekliyor. Psikoteknik ve SRC ise birbirini beklemiyor.

İETT, belediye hatları ve özel firmalar arasında fark var mı

Belgelerin çekirdeği aynı, fark belgeyi kimin kontrol ettiğinde. İstanbul’da İETT, İstanbul Otobüs AŞ ya da özel halk otobüsü hattında çalışacak şoför İBB’nin Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesini alır. 1 Kasım 2025’ten bu yana ilk kez belge alanlar için 5 günlük eğitim zorunlu ve TUHİM duyurusu otobüs şoförlerini de bu kapsamda sayıyor. İBB’nin 2026 tarifesinde eğitim bedeli 15.000 TL, belge bedeli 780 TL. Başvuru adımları İBB şoför kartı yazısında.

Kamu ve belediye şirketlerinin alım ilanlarında yaş, ehliyet yılı ve deneyim için ek şartlar bulunabiliyor. Başvurmadan önce ilan metnini dikkatle okuyun, çünkü bu şartlar mevzuattaki alt sınırlardan daha yüksek olabilir. İETT’nin 2026 ilanında istenen belgeleri ve özel halk otobüsüyle farkını İETT şoförü psikoteknik yazısında derledik.

Şehirler arası firmada günlük hayatı U-ETDS belirliyor. Firma her seferde plaka, şoför ve yolcu bilgisini tarifesiz seferlerde kalkıştan en geç 1 saat önce, Sabiha Gökçen gibi bir havalimanından başlayan seferlerde en geç 2 saat önce sisteme girer. Şoför bilgisi mücbir sebep dışında değiştirilemez, aynı şoför çakışan iki sefere yazılamaz. Sisteme yazılan şoförün SRC’si ve psikoteknik raporu da geçerli olmalı. Ayrıntılar UETDS şoför bildirimi yazısında.

Takograf kartı neden bu kadar önemli

Takograf kullanması zorunlu otobüslerde şoför, adına düzenlenmiş bir takograf sürücü kartıyla araç kullanır. Kartı TOBB veriyor, ön başvuru e-Devlet’teki Sayısal Takograf Kart Başvuru Sistemi üzerinden yapılıyor.

Kart başkasına verilmez. 29 Ocak 2026 tarihli değişiklikle, başkasının kartıyla araç kullandığı tespit edilen sürücünün de kartı veren sürücünün de SRC belgesi iptal ediliyor. Karayolu Taşıma Yönetmeliği aynı durumda taşıtın kayıtlı olduğu firmaya her ihlal için 75 uyarma öngörüyor. SRC’si iptal edilen şoför, psikoteknik raporu geçerli olsa bile yolcu taşıyamaz.

Randevu ve ulaşım

2022’den bu yana Kaynarca’da hizmet veren merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, psikoloğumuz Ceylan DEMİR eşliğinde yapılır ve testler kamera kaydıyla yürütülür. Uygulamada otobüs şoförü adayına uygulanan test bataryası diğer ticari sürücülerle aynıdır, ayrı bir otobüs sınavı yoktur. Rapor e-İmzalı düzenlenir ve e-Devlet üzerinden sorgulanabilir.

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi Kaynarca’da, E-5 yan yol üzerinde. Otobüsle gelmek yerine binek araç ya da Marmaray tercih edin, Kaynarca istasyonu yaklaşık 800 metre uzaklıkta. Pazartesi - Cumartesi 09.00 - 18.00 arasında açığız, testleri Psikolog Ceylan DEMİR uygular ve raporu imzalar. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz. Değerlendirme ücreti psikoteknik ücreti sayfasında.

Otobüs yerine kamyon ya da TIR tarafına bakıyorsanız TIR şoförü nasıl olunur yazısında ehliyet sırasını ve SRC 3 ile SRC 4 farkını anlattık.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi [email protected]