Özel Şoför Psikoteknik Alır mı, Aile ve Yönetici Şoförü İçin Kurallar

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 2. maddesi ile Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 2, 5, 6, 24 ve 34. maddelerinin mevzuat.gov.tr’deki güncel metnine göre ilk kez yayımlandı.

Özel şoför, aile şoförü ya da bir şirket yöneticisinin şoförü olarak çalışacaksanız psikoteknik sorusunun cevabı iki şeye bağlı. Aracın hangi kayıtla trafikte olduğu ve taşımanın ücret karşılığı satılıp satılmadığı. Özel bir otomobille aileyi ya da yöneticiyi taşımak ticari taşımacılık değildir ve psikoteknik raporu yasal şart olarak aranmaz. Aynı otomobil bir transfer firmasının yetki belgesine kayıtlıysa tablo değişir, rapor 5 yılda bir zorunlu hâle gelir.

Aşağıda bu iki durumu birbirinden ayırıyor, işverenin ve sigortanın nerede devreye girdiğini ve raporu isteyen bir işverene nasıl hazırlanacağınızı anlatıyoruz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Sınırda kalan bir iş ilişkisinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının bölge müdürlüğüne yazılı sormak en sağlam yoldur.

Özel şoföre psikoteknik neden yasal şart değil

Ticari sürücülerden istenen 5 yıllık psikoteknik raporu Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinden gelir. Bu bent yalnızca yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförleri bağlar. Kapsamın sınırını ise yönetmeliğin 2. maddesi çizer.

2. maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendi, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan ve ticari olmayan taşımaları yönetmeliğin dışında tutar. Dayanak kanun da aynı çizgide duruyor. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 2. maddesi, özel otomobillerle yapılan taşımaların bu Kanun hükümlerine tabi olmadığını açıkça yazar. Yönetmelik ayrıca personel taşımak için verilen B3 ve D3 belgelerine otomobil kaydedilemeyeceğini söyler (24. madde, ikinci fıkra, n bendi). Yani bir ailenin ya da şirketin özel otomobiliyle kendi insanlarını taşıması için ne yetki belgesi ne SRC ne de bu yönetmeliğe dayanan psikoteknik şartı doğar.

Şoförün maaş alması bu sonucu tek başına değiştirmez. Yönetmelik ücretli şoför çalıştırmayı ayrı bir faaliyet olarak tanımlamaz, istisnayı taşımanın niteliğine bağlar. Araç sahibi kendi ailesini ya da yöneticisini taşıtıyor ve bu yolculuğu kimseye satmıyorsa taşıma ticari değildir. Aracın bir yetki belgesinin taşıt listesine kaydedilmesi ise durumu tersine çevirir, çünkü o taşıt artık yönetmelik kapsamında çalışır.

Hangi durumda rapor zorunlu hâle gelir

Aynı direksiyon, aracın kaydına ve yapılan işe göre farklı kurallara bağlanır. Aşağıdaki tabloyu yönetmeliğin 2, 6, 24 ve 34. maddelerine göre hazırladık.

Minibüsle personel taşımanın ayrıntıları servis şoförü psikoteknik sayfasında. Yönetmelik şoförü dahil 9’dan fazla oturma yeri olan aracı otobüs, 10 ile 17 arasında olanı küçük otobüs yani minibüs sayar. Bu yüzden 9 kişilik bir VIP araç ile 12 kişilik bir minibüs aynı kurala bağlı değildir.

Transfer, VIP ya da rent a car firmasında şoförlük

Özel şoför ilanlarının bir bölümü aslında bir taşımacılık firmasının şoför ilanıdır. Havalimanı transferi, otel ve kongre servisi ya da yönetici transferi gibi işlerde yolcu taşıma ücret karşılığı satılır. Yönetmeliğin 6. maddesi otomobille ticari yolcu taşımacılığını A türü belgeye, otobüsle tarifesiz yolcu taşımacılığını B2 ve D2 belgelerine bağlar. B ve D türü belgelere 24. maddenin ikinci fıkrasının (m) bendindeki şartları taşıyan otomobiller de kaydedilebilir. Bu bent otomobilin özmal olmasını, 8 yaşından büyük olmamasını ve belgede en az 8 özmal otobüs bulunmasını arar.

Bu taşıtlardan birini süren şoför, işin adı özel şoförlük olsa da yönetmelik kapsamındadır. 34. madde ondan işine uygun SRC belgesini ve 5 yılda bir alınan psikoteknik raporunu ister. Raporu olmayan şoföre aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 4925 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki idari para cezası uygulanır. Kanunun 7. maddesi de taşımacıya nitelikli şoförü sefere gönderme yükü verir. Tutarları psikoteknik cezası sayfasında anlattık.

Rent a car firmasında durum yapılan işe göre ayrılır. Aracı şoförsüz kiralamak taşımacılık değildir, aracı kiracı kendisi kullanır. Firma aracı şoförüyle birlikte verip yolcuyu ücret karşılığı taşıyorsa ticari bir yolcu taşıması ortaya çıkar. 2. maddedeki istisna yalnızca ticari olmayan taşımaları kapsadığı için bu iş yönetmeliğin içine girer ve 5. madde uygun yetki belgesini ister. Böyle bir firmada işe başlamadan önce aracın hangi belgeye kayıtlı olduğunu sorun. Belge harflerinin tamamı yetki belgesi türlerine göre psikoteknik rehberinde.

İşveren ya da sigorta raporu isteyebilir mi

Yasal şart olmaması raporun hiç istenmeyeceği anlamına gelmez. Şirket filoları, kurumsal güvenlik birimleri ve bazı aileler şoför seçerken dikkat, tepki ve karar verme becerilerinin ruhsatlı bir merkezde ölçülmesini isteyebilir. Bu istek bir mevzuat maddesinden değil, iş sözleşmesinden ya da şirketin kendi politikasından doğar. Rapor bu durumda da ticari sürücülere uygulanan aynı 12 testle düzenlenir.

Sigorta tarafında sık duyulan bir kanı var. Trafik sigortası ve kasko genel şartlarının teminat dışı ve rücu hâllerinde psikoteknik raporu adıyla geçmiyor. Ehliyetsiz ya da ehliyetine el konulmuş kişinin aracı kullanması, alkol ve uyuşturucu ise bu listelerde yer alıyor. Filo poliçelerinin özel şartlarında sürücü nitelikleriyle ilgili ifadeler bulunabildiği için poliçenizi okuyun. İki genel şartın madde madde incelemesi psikoteknik raporu yoksa sigorta öder mi yazısında.

Ehliyeti geri alınan özel şoföre rapor gerekir mi

Gerekebilir. Psikoteknik şartı yalnızca meslekten değil, sürücünün kendi trafik geçmişinden de doğar. 7574 sayılı Kanunla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda yapılan değişiklikten sonra otoyolda ters yön, saldırı amaçlı takip ya da bir yıl içinde üçüncü kez kırmızı ışık ihlali gibi durumlarda geri alınan ehliyet psikoteknik değerlendirme olmadan iade edilmiyor. Otomobille drift gibi bazı hâllerde psikiyatri muayenesi de ekleniyor. Bu kural mesleğe değil ihlale göre işler, özel şoförü de ticari sürücüyü de aynı biçimde bağlar. Hangi ihlalde ne istendiğini psikoteknik zorunlu hâller tablosunda bulabilirsiniz.

Özel şoför nasıl olunur

1. Ehliyet. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75. maddesine göre otomobil için B sınıfı yeterlidir. Araç minibüsse D1, otobüsse D sınıfı gerekir.
2. Kayıt dökümleri. e-Devlet’ten ceza puanı ve sürücü belgesi bilgilerinizi alın. İşveren bunları adli sicil kaydıyla birlikte isteyebilir.
3. İşverenin yazılı şartları. İş sözleşmesinde psikoteknik raporu, ilk yardım ya da güvenli sürüş eğitimi gibi ek şartlar varsa baştan öğrenin.
4. Psikoteknik değerlendirme, isteniyorsa. İl Sağlık Müdürlüğü onaylı bir merkezde 12 testlik değerlendirmeye girilir. Rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri muayenesine gidilir, rapor bundan sonra e-Devlet’te görünür. Muayenenin akışı psikiyatri muayenesi yazısında.
5. Ticari işe geçiş planı. Transfer ya da VIP firmasına geçecekseniz SRC2 belgesini ve 5 yılda bir yenilenen raporu şimdiden planlayın. İki belgenin farkı psikoteknik ve SRC farkı, SRC türleri mesleki yeterlilik belgesi yazısında.

Zorunluluğu olmadan kimlerin başvurabildiğini psikoteknik belgesini kimler alabilir yazısında ayrıca anlattık.

Merkezimizde değerlendirme ve randevu

2022’den bu yana Kaynarca’da hizmet veren merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, psikoloğumuz Ceylan DEMİR eşliğinde yapılır ve testler kamera kaydıyla yürütülür. Uygulamada özel şoföre uygulanan test bataryası ticari sürücülerle aynıdır, ayrı bir özel şoför sınavı yoktur. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Bilgisayar bilgisi gerekmez, yanınıza kimlik ve ehliyet fotokopisi almanız yeterlidir.

Randevu alırken raporu işveren talebiyle mi, yoksa bir transfer firmasındaki iş için mi istediğinizi belirtin. Pendik Denge Psikoteknik Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır. Kaynarca’da, E-5 yan yol üzerinde ve Marmaray Kaynarca istasyonuna yaklaşık 800 metre uzaklıktayız. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz. Ücret bilgisi psikoteknik ücreti sayfasında.

Ticari tarafa geçmeyi düşünenler için genel kurallar ticari araç psikoteknik sayfasında, taksi yolu ise taksi şoförü nasıl olunur yazısında.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi [email protected]